Identiteit - Waar identificeer ik mij mee?

Door Anne Böhringer, Duitsland

Wie ben ik? Wat ben ik? Wat doe ik? Eerste stappen in een groot gebied

‘Wie ben ik, wat ben ik, wat doe ik hier?’ Veel mensen stellen zich zulke vragen en existentiële vragen als deze houden ons vaak een leven lang bezig. Daarom kunnen we slechts een begin maken met het onderwerp identiteit - of dat waarmee we ons identificeren - omdat het zo’n enorm gebied is dat ieder het op zijn eigen manier kan onderzoeken.

Waardoor wordt persoonlijke identiteit gevormd? Waarschijnlijk als eerste door ons sociale erfgoed, de tijd en plaats van geboorte en ons geslacht. Deze drukken als eerste een stempel op ons en ze vloeien voort uit onze omgeving, onze ouders, het land en geslacht, tot aan astrologische invloeden toe en de manier van denken of psychologische patronen die uit dit geheel voortkomen.

In de ontmoeting met mensen uit verschillende landen, kun je de intrigerende ontdekking doen dat nationale karakteristieken, vaak sterk overtrokken in boeken of films, werkelijk bestaan. Als individu identificeren wij ons niet noodzakelijk met ons land, maar desondanks heeft het een belangrijk effect op onze taal, onze manier van denken, ons gedrag, ons geloof, enzovoort, of we dit nu leuk vinden of niet. Wie voelt niet die sterke band, als je bijvoorbeeld een landgenoot in een afgelegen dorp in Algerije tegenkomt? Wellicht kan er in een dergelijke situatie zelfs een gesprek ontstaan dat je thuis nooit gehad zou hebben.

Dit lijkt aan te geven dat het eerste niveau van identiteit bestaat uit de basale, primaire aspecten waarmee we worden geboren. Die kunnen onbewust zijn, of we kunnen ons er meer bewust van worden, waarmee we voor de keuze komen te staan of we erdoor beïnvloed willen worden. Dat is boeiend maar complex zelfonderzoek, niet altijd simpel waarneembaar omdat we er zo mee doordrenkt zijn. Samenwerking met anderen maakt het vaak makkelijker deze verschillende lagen te bestuderen. Wat is het volgende niveau van identiteit? ’Ik ben meer dan mijn achtergrond, dus waar identificeer ik mij persoonlijk mee?’ Als mensen wordt gevraagd, `Wie bent u?`, antwoorden ze vaak: `Ik ben technicus, dokter, moeder van twee kinderen’, enzovoort. We vertellen dikwijls welk beroep we uitoefenen. Maar is dat wie we zijn? Het zegt zeker veel over onze aard, maar niets over onze houding ertegenover. Is iemand een rasechte, toegewijde technicus, dokter of moeder, of is dat hun beroep omdat het traditie is in hun familie, of omdat het gemakkelijk is en voor de hand ligt, of omdat het erkenning en aanzien geeft?

In welke mate identificeren we ons met ons beroep en wat gebeurt er wanneer iemand niet langer kan werken? Werkloosheid en pensionering leiden vaak tot een identiteitscrisis, omdat je dan in de ogen van de wereld (en vaak in je eigen ogen) geen technicus, dokter of moeder meer bent. Op een gegeven moment gaan kinderen hun eigen leven leiden en iedereen wordt waarschijnlijk ooit, graag of niet, een gepensioneerde, zelfs als dat nu nog ver weg lijkt. Welke kwaliteiten heb je vóór die tijd verzameld, welke interesses heb je ontwikkeld, wat voor kennis heb je verzameld en welke kwaliteit heeft zich in je manier van leven ontwikkeld?

Als je daar niet vroeg genoeg mee begonnen bent, kan dat tot grote teleurstelling leiden, met als gevolg bitterheid, sloomheid, gebrek aan erkenning en eigenwaarde.

Dat kan ons ook treffen als we ons teveel met ons lichaam en ons uiterlijk identificeren. In onze 20-er, 30-er of 40-er jaren zien we er misschien knap en aantrekkelijk uit, maar de natuur leidt elk van ons door een verouderingsproces, waarbij de focus zich steeds meer richt op innerlijke kwaliteiten. Hoe vaak ontmoeten we niet mensen die eigenlijk iemand anders willen zijn? Een beetje dunner hier, wat groter hier en wat kleiner daar, een beetje meer van dit en minder van dat. Als we ons met ons lichaam, met zijn eigen specifieke genetische blauwdruk, identificeren, worden we op lange termijn alleen maar ongelukkig. Cosmetisch chirurgen, modeontwerpers en winkelcentra mogen dan veel aan ons verdienen, de vraag blijft nog steeds ‘Waar identificeer ik me mee?’.

Misschien ligt de sleutel tot stabiliteit in een identiteit die zich op flexibeler waarden baseert. Identificatie niet met wát we doen, maar met hóe we het doen, met de kwaliteit van hoe iets verloopt, van onze gedachten, wensen en hoopvolle verwachtingen en met wat belangrijk en waardevol is in het leven. Ons identificeren met de kwaliteit van de processen die leiden tot de resultaten, in plaats van ons te identificeren met die resultaten op zich - zowel in ons werk als in onze relaties, enzovoort. Niet het gegeven van technicus, dokter of moeder zijn is belangrijk, maar met hoeveel zorg we dat zijn en hoe betrokken we bij die activiteit zijn.

Hoe denken we over wat we doen en hoe ontwikkelen we verhevener redenen of gevoelens over wat we doen? Hier volgen enkele voorbeelden uit het het dagelijks leven met drie niveaus van mogelijke manieren van denken, afhankelijk van waarmee men zich identificeert.

Werk

‘Ik moet geld verdienen.’
‘Al vind ik dit werk niet leuk, het voorziet in mijn levensonderhoud en de vervulling van mijn interessen in mijn vrije tijd.’
‘Ik wil bijdragen aan het welzijn van mijn gezin en de gemeenschap omdat ze me steun geven.’

Koken

‘Ik moet nou eenmaal koken.’
‘Koken geeft me de kans voor mijn gezin te zorgen.’
‘Ik wil mijn liefde en dankbaarheid voor mijn gezin uitdrukken.’

Vakantie

‘Eindelijk! Weg van alles.’
‘Het geeft me tijd een nieuwe balans te vinden, op te laden en te doen waar ik van houd.’
‘Tijd voor bezinning over waar ik voor sta, wat ik wil en deze pauze benutten voor het ontwikkelen van nieuwe voornemens.’

Sport

‘Ik wil er goed uitzien en een goed figuur hebben.’
‘Ik wil lichamelijk fit zijn.’
‘Ik wil fysiek fit zijn om meer beschikbaar te zijn voor een groter geheel, omdat het iets groters is wat mij leven heeft gegeven.’ (als uiting van dankbaarheid in universele zin)

Kinderen

‘Oh, wat lief, dat is ons kind.’
‘Een nieuw, uniek mens onder onze hoede.’
‘Een nieuw, uniek spiritueel wezen, hoe kunnen we dat de beste mogelijkheden bieden om zijn of haar unieke aard te verwezenlijken?’

Dit alles mag ons bekend en toch vreemd in de oren klinken, maar een terugblik in de geschiedenis leert ons dat er vroeger strikte regels golden voor alles in het leven. Beroepen waren deels familietraditie; er waren regels voor wat in het ene gebied mocht maar in het andere niet; sekserollen lagen vast, enzovoort. De wereld verandert echter snel, alles is kortstondig en valt dan weer uit elkaar. Wie werkt er nu nog veertig jaar bij hetzelfde bedrijf? Velen moeten meer dan één vak leren of meerdere rollen in de maatschappij vervullen. In een dergelijke situatie kun je stabiliteit alleen van binnen vinden en dan is het belangrijk waarmee we ons identificeren en dat de processen die we aangaan van kwaliteit zijn, omdat goede processen leiden tot goede resultaten. Maar deze procesgeoriënteerde identiteit vraagt om regelmatig oefenen en toepassen in het dagelijks leven om het in onszelf te versterken.

Misschien is het een interessante oefening verschillende redenen en manieren van denken proberen te vinden over waarom je doet wat je doet. Dat kan in het begin wat vreemd zijn, maar het is zeker de moeite waard. Dit is iets wat je zelf moet ervaren.

top of page
Copyright 2001-2014 De Template Stichting, alle rechten voorbehouden.

Deze pagina is geprint d.d. woensdag, 30 juli 2014
van http://www.templatenetwork.org/topaz/14/nl/04.html

Uw aanmeldingen, brieven, vragen en adreswijzigingen kunt u sturen naar:

Template Stichting
T.a.v. Topaz
Wassenaarseweg 75/210
2223 LA  KATWIJK (ZH)
 
Telefoon: 071 - 514 0152
Telefax: 071 - 514 4382
E-mail: topaz@template.nl
Website: www.template.nl