TOPAZ Nummer 2 / 2001
Welkom
De World Mosaic of Sound
Een geactualiseerde Visie
Ontwerp voor een Onderkomen voor Dieren
De Wetenschap van Intelligentie
Een merkwaardig eindexamen natuurkunde of... een staaltje spirituele intelligentie?
Filmrecensie - Chocolat
Immuniteit Versterkers
Desiderius Erasmus
De Tuin van Toevlucht

Desiderius Erasmus (1466? - 1536)

Erasmus Desiderius Erasmus, beter bekend als Erasmus, was een Nederlandse schrijver, geleerde en humanist en een vooraanstaand vertolker van de Renaissance in Noord-Europa. Hij wordt vaak gezien als vader van de Reformatie.

Erasmus werd geboren op 27 oktober, waarschijnlijk in 1469, in een tijd van belangrijke veranderingen in Europa. Van grote invloed op zijn leven was een broederschap die gestart werd door Geert Groote (1340-84). Deze broederschap "De Broeders des Gemenen Levens", streefde naar samengaan van religie en studie. Groote wilde dat iedereen in staat zou zijn de bijbel te lezen en begon hem in de taal van het gewone volk te vertalen. Hij was een mysticus, voor wie de zichtbare kerk van minder belang was dan een innige vereniging met God. Veel religieuze leiders werden door deze broederschap beļnvloed, waaronder Erasmus en Luther.

Na een kort kloosterleven toen hij begin twintig was, vertrok Erasmus, omdat hij geloofde dat men een religieus leven diende te leiden temidden van "verleiding" in plaats van zich ervan af te zonderen en doen alsof het niet bestond. Hij was een productief schrijver met een groot gevoel voor humor, dat hij aanwendde om satires over het leven te schrijven. Hij was daardoor in staat onderwerpen aan te snijden die taboe waren (hoewel het Concilie van Trente zijn boeken op een bepaald moment verbood). Zijn oorlog tegen onwetendheid en bijgeloof werd gestreden met de pen en hij was er de oorzaak van dat velen op andere manieren gingen denken.

Erasmus had een sterke religieuze overtuiging waar hij, ondanks heftige tegenstand, principieel aan vasthield. Hij zag dat de katholieke kerk vergeven was van verdorvenheden en geloofde dat onderwijs de remedie hiertegen was. Als mensen meer kennis zouden hebben dan zou die grotere kennis hervormingen veroorzaken van binnenuit. Hoewel hij als deel van de Reformatie werd beschouwd, was hij sterk gekant tegen de breuk met de kerk die door de Reformatie werd veroorzaakt. Hij kreeg uiteindelijk grote meningsverschillen met Luther en werd heftig bekritiseerd door de hervormers, die gehoopt hadden dat hij een van hun kopstukken zou zijn. Tegelijkertijd werd hij door de Katholieken bekritiseerd vanwege zijn uitgesproken standpunten over hervorming van de kerk van binnenuit.

Deze strijd van tegenpolen, die in heel Europa grote verdeeldheid en scheiding veroorzaakte, duurt tot de dag van vandaag voort. Terwijl beide partijen probeerden hem aan hun kant te krijgen vanwege zijn grote invloed, week Erasmus geen duimbreed van zijn rotsvaste geloof, ondanks geweldige druk. Evenals zijn grote vriend Thomas More, met wie hij veel denkbeelden gemeen had en die er zelfs voor was onthoofd, gaf Erasmus niet toe aan de druk die hem ontrouw aan zichzelf zou maken.

Veelvuldig vertolkte hij het recht van mensen voor zichzelf te mogen denken. Hij was een sterk pleitbezorger van de rede, van verdraagzaamheid en pacifisme, in een tijdperk dat deze kwaliteiten niet ondersteunde. Hij geloofde dat betere educatie de kerkvaders zou dwingen op een rechtvaardiger en religieuze wijze te regeren en dat daardoor iedereen, de gewone man en vrouw incluis, de katholieke kerk weer tot een spiritueel instituut zou maken. Hij was een man van de Renaissance die zijn gevoel voor humor, een diepe menselijkheid, zijn geloof in verandering van binnenuit en zijn persoonlijke religie wist te behouden.

Marion Verweij, Nederland

Copyright © 2001-2018 De Template Stichting, alle rechten voorbehouden.