Vrijheid om te veranderen

Door Iet Veenland

In het Template netwerk worden regelmatig seminars en bijeenkomsten gehouden op het gebied van menselijk gedrag. We vroegen Iet Veenland, een vaste spreker bij deze seminars en een ervaren counsellor, iets te schrijven over een van de kernvrijheden in een mensenleven, de vrijheid om te veranderen.

“We zijn huiverig voor verandering; komt er echter iets tot stand zonder?” - Marcus Aurelius

Wijze woorden uit de geschiedenis die nu nog steeds gelden. Ook nu worstelen we voortdurend met veranderingen. Veranderingen in onszelf, veranderingen in de tijdgeest, verandering van opvattingen over wat acceptabel is of niet, nieuwe inzichten van de wetenschap, nieuwe uitvindingen en toepassingen ervan – van de elektrische lamp naar radio, tv, mobieltjes, computers, internet. De tijden, omstandigheden en invloeden zijn steeds anders, maar het proces van verandering lijkt tijdloos.

Je zou kunnen zeggen dat we ons leven ‘op de groei’ gekregen hebben. We krijgen een lichaam op de groei: bij de geboorte een klein lijfje van zo’n 50 cm lang, dat gaat uitgroeien tot zeker drie en soms zelfs vier keer die lengte. Ons lichaam raakt volgroeid, volwassen, rond het 20ste levensjaar. Maar daarnaast hebben we ook veel vermogens op de groei meegekregen bijvoorbeeld emotionele vermo­gens, mentale vermogens, taalgebruik, inzicht en begrips­vermo­gen, geestelijke capaci­teiten, invoelings- en voorstellings­­vermo­gen, uitdrukkingsvermogen, gevoelsvermogen. In elk van deze gebieden maak je als mens in je leven een ware evolutie door. Het verschil met de groei van het lichaam is dat deze groei niet vastligt en door kan gaan en afhankelijk is van de invulling die je er zelf aan geeft. Op welke manier en tot hoever je doorgroeit in elk van deze vermogens is je eigen keuze en dat maakt elk van ons zo uniek.

Groeien is veranderen


Leven is een continu proces van verandering. Zonder verandering zou je niet kunnen groeien, leren en ervaring opdoen. Bijvoorbeeld: Kleine Jan zit op de grond met zijn nieuwe speeltje. Het is een blank gelakt plankje met uitsparingen van verschillende vormen, een ronde vorm, een driehoekige, een vierkant, een rechthoek. Ernaast liggen verschillend gekleurde blokjes in verschillende vormen. Jan is verwoed bezig om het vierkante blokje in een ronde uitsparing te passen. Eerst duwt hij, vervolgens slaat hij ermee op het plankje in de richting van het ronde gat en uiteindelijk wordt hij zo boos dat plankje en blokje door de kamer zeilen.

In een volgend stadium en met wat begeleiding zal Jantje het blokje in een andere uitsparing gaan proberen, of hij legt het terug en pakt een ander blokje om het opnieuw te proberen. Het is fascinerend om dat proces van verandering en groei waar te nemen, hoe vanzelfsprekend het ook lijkt en het treedt op in allerlei situaties waar je manieren die niet werken kunt laten varen en op zoek gaan naar nieuwe.

Een ander voorbeeld: Een man staat op de ladder een klus te klaren en vraagt aan de bereidwillige jongeman op de grond ‘geef me de waterpomptang eens aan’. De jongeman kijkt naar de omvangrijke gereedschapskist, haalt er een tang uit en legt die in de uitgestoken hand van de klusjesman. ‘Nee, de waterpomptang’, zegt hij wat ongeduldig. Opnieuw doet de jongen een duik in de kist en komt met een andere tang. ‘Nee, de WAAATERPOMP-TANG’ roept de klusjesman. De klusjesman begrijpt dat zijn aanpak niet tot het gewenste resultaat gaat leiden. Met een zucht komt hij van de ladder naar beneden, buigt zich over de kist en diept het gevraagde instrument op. ‘Kijk’, zegt hij ‘dat is nu een waterpomptang’.

Vaak hebben we de neiging een probleem of situatie te benaderen met de manieren die we kennen en als dat niet werkt dan proberen we het nog eens maar krachtiger en nog krachtiger. Totdat het moment komt dat je je realiseert dat het niet werkt en niets oplost en daar begint het proces van verandering – het op zoek gaan naar inzicht, begrip, een andere manier, kortom verandering…. Of niet. In dit voorbeeld: het inzicht dat harder roepen niet een oplossing is voor een situatie waarin de ander simpelweg niet begrijpt waar je het over hebt en dat je eerst de moeite zult moeten nemen om te laten zien wat je bedoelt.

Zonder verandering is groei niet mogelijk, maar niet elke verandering betekent groei. Hoe kun je omgaan met verandering op een constructieve manier? Hoe kun je jezelf open stellen voor verandering zonder jezelf te verliezen of je waarden en principes te verloochenen? Hoe kun je verandering gebruiken om te groeien?

Als je in een situatie terecht komt die lastig of moeilijk voor je is en je kunt deze situatie niet veranderen en je kunt het niet vermijden, bedenk dan dat je altijd de vrijheid hebt om te veranderen hoe je ermee omgaat, de vrijheid om jezelf te veranderen. De nu volgende template is gericht op persoonlijke groei, en kan je helpen met het bewust maken van de stappen die je daarin kunt zetten.

Iet Veenland
Iet veenland

1. Observatie

Identificeer wat het probleem is. Wat zit je nu eigenlijk dwars? Wat is het wat je wilt veranderen? Wees hierbij niet te snel tevreden, want vaak ligt wat je eigenlijk dwars zit niet zo aan de oppervlakte.

2. Patroonherkenning

In welke situaties doet het zich voor, welk patroon volgt het, wanneer doet het zich voor en wanneer niet?

3. Waar is het mee verbonden

Wat is er nog meer mee verbonden? Niets staat op zichzelf, het is ingebed in een groter geheel, het wordt gevoed, soms vanuit het verleden, of door gewoontes. Als je één ding wilt veranderen moet je vaak veel meer veranderen. Als je iets in jezelf wilt veranderen realiseer je dan dat het effect heeft op je omgeving, maar ook in jezelf. Weet je waarom je reageert zoals je doet en wat je losmaakt als je dat gaat veranderen?

Met deze eerste stappen schep je ruimte tussen het ‘probleem’ en jezelf. Je gaat er van een afstandje naar kijken, daarmee zijn jij en het probleem niet meer één ding, je identificeert je er niet langer mee, maar het probleem en jouw reactie erop worden zichtbaar, los van jezelf.

4. Keuze

Nu je wat afstand hebt genomen en een beter begrip krijgt en overzicht over de situatie wordt de vraag: wil je de moeite en de verantwoordelijkheid nemen om er iets aan te doen? Het kan zijn dat uit de voorgaande stappen blijkt dat het probleem eigenlijk helemaal niet zo groot is, of van tijdelijke aard en dat je de situatie accepteert zoals hij is. Het kan ook zijn dat het voorgaande je reden geeft om wel verder te gaan zoeken. Wat je ook besluit te doen, dit is het moment waarop je bewust een keuze maakt en in die keuze ligt de vrijheid die je hebt om zelf te bepalen welke kant je op wilt en hoe je wilt reageren.

5. Redenen: Waarom wil je het veranderen?

De reden, of redenen, waarom je iets wilt doen is de krachtigste motor – het heet dan ook beweegreden, of drijfveer. De reden geeft richting en maakt de energie vrij om te doen. Als je geen goede reden hebt om iets te doen kan het erg moeilijk zijn om jezelf ertoe te zetten, maar als je een goede reden vindt, tap je plotseling in op een voorraad energie waarmee je het proces van verandering aan kunt gaan.

6. Projectie: Hoe zou je het anders willen zien?

Probeer je een voorstelling te maken van hoe je graag zou willen dat de situatie eruit ziet, of hoe je met de situatie zou willen omgaan. Vanuit dat beeld kijk je als het ware terug naar waar je nu bent en inventariseert wat je nodig hebt om te komen waar je wilt zijn.

7. Herhaling

Verwacht niet dat je iets in één keer kunt oplossen, maar wees bereid om het keer op keer opnieuw aan te gaan. De ene keer lijkt meer succesvol dan de andere, maar met iedere keer dat je het bewust probeert wordt het krachti­ger, de keuze bewuster, de reden dieper en uiteindelijk wordt het deel van jezelf.

Als mens ben je eigenlijk ‘werk in uitvoering’, nooit klaar, nooit af, er zijn nieuwe dimensies beschikbaar op het moment dat je jezelf ter hand neemt en de vrijheid neemt om te veranderen.

top of page
Copyright 2001-2019 De Template Stichting, alle rechten voorbehouden.

Deze pagina is geprint d.d. maandag, 16 september 2019
van http://www.templatenetwork.org/topaz/13/nl/04.html

Uw aanmeldingen, brieven, vragen en adreswijzigingen kunt u sturen naar:

Template Stichting
T.a.v. Topaz
Wassenaarseweg 75/210
2223 LA  KATWIJK (ZH)
 
Telefoon: 071 - 514 0152
Telefax: 071 - 514 4382
E-mail: topaz@template.nl
Website: www.template.nl