De kunst van leven

Door Gabi Weigl, Duitsland

In de Duitse taal zijn er twee woorden, “Lebenskunst” en “Lebenskünstler”, die vertaald kunnen worden als “levenskunst” en “levenskunstenaar”. In dit artikel zal de auteur ingaan op de mogelijke betekenis van deze woorden.

Wat is dat eigenlijk, levenskunst en wat betekent het om een levenskunstenaar te zijn?

Op zoek naar een definitie van levenskunst zegt de Wikipedia op het internet: de kunst van het leven is een concept dat vele facetten kent. Het is blijkbaar zo moeilijk te vatten dat je in de Duden Encyclopedie het woord “Lebenskünstler” wel vindt, maar het woord “Lebenskunst” niet. Van Dale, artikel 2, geeft voor levenskunst: ‘het leven als een kunst beoefend, het zo voordelig mogelijk partij trekken van de mogelijkheden die het leven en iemands persoonlijke omstandigheden bieden.’

Hoe zou je levenskunst kunnen begrijpen? Is levenskunst een speciale kwaliteit die het leven op een bepaalde manier verrijkt?

Laten we het voorbeeld van een kunstenaar nemen in een poging de betekenis van levenskunst te doorgronden. Een artiest is iemand die een kunstobject creëert, bijvoorbeeld een schilder die een schilderij maakt. Hij kiest het onderwerp, de kleuren en het materiaal, zoals olieverf, waterverf of krijt. Hij denkt na over wat hij met het schilderij wil bereiken en wat hij wil dat het veroorzaakt in de toeschouwer. Zijn werk inspireert hem.

Als we dit voorbeeld toepassen op levenskunst dan is iedereen een artiest, een schepper, een meester van zijn/haar leven, hij/zij schildert en vormt zijn/haar leven zo, dat er uiteindelijk een uniek schilderij te voorschijn komt, met een uniek onderwerp en persoonlijke kleuren. Sommige schilderijen zijn licht, andere donker, sommige schilderijen zijn geschilderd in warme en andere in koele kleuren. De een gebruikt alle kleuren van de regenboog, terwijl bij een ander één kleur overheerst.

Wat wil dat zeggen? Als ik de componist van mijn leven wil zijn, dan zal ik moeten beslissen hoe mijn schilderij eruit gaat zien. Wat wil ik erin uitdrukken? Welke basiskleuren wil ik erin hebben? Wat is de betekenis van mijn leven? Uit welke gedachten, eigenschappen, kwaliteiten en waarden zal mijn leven bestaan? Zijn het niet gedachten en kwaliteiten die de kleuren en patronen vormen van het schilderij van mijn leven? Welke inspiratiebronnen boor ik aan? Aan wat geef ik uitdrukking? Heb ik een bouwplan? Als dat zo is, handel ik dan overeenkomstig dat plan? Hoe breng ik kleur of kwaliteit in mijn leven aan?

Soms gebeurt er iets wat je niet vergeet. Een tijdje geleden gebeurde me het volgende. Ik hoorde dat een jonge man van mijn zwager’s familie in Frankrijk was overleden. Zijn moeder had net een paar nare gebeurtenissen achter de rug en ik vroeg me af wat ik zou kunnen doen om te helpen. Ik besloot een brief te schrijven want we kenden elkaar niet zo goed en omdat ik ver weg woon leek me dit het beste. De brief hield me de hele volgende dag bezig. Vragen over troost en troosten bleven door mijn hoofd gaan; vragen over wat troost precies is en hoe je die nu eigenlijk biedt. Ook op mijn werk liet het me niet los. Toen vond ik een prachtige condoléancekaart met een passende tekst erop. Op weg naar huis vond ik een bijzonder mooi blad met uitzonderlijke kleuren voor de tijd van het jaar. Het leek te zeggen dat het bij de brief wilde, dus nam ik het mee.

’s Avonds nam ik de tijd om een brief te schrijven met behulp van een Frans woordenboek. Ik schreef maar een paar regels zoals de gewoonte is met een condoléancebrief.

Een paar dagen later kreeg ik een telefoontje uit Frankrijk dat de kaart was aangekomen, met oprechte dank over de schoonheid ervan. De kaart was op de schoorsteenmantel gezet en vooral het kleurige blad was goed getroffen omdat de overledene veel van bomen hield. Dat wist ik niet, maar blijkbaar had ik dat intuïtief aangevoeld. Een paar weken later sprak mijn broer me aan over de brief. Hij moest een condoléancebrief schrijven en omdat hij gehoord had dat ik zo’n prachtige brief had geschreven, vroeg hij me om hulp.

Dit alles zette me aan het denken – de kaart die ik geschreven had was het type kaart dat in praktisch elke boekwinkel te vinden is, de paar regels in het Frans waren helemaal niet zo bijzonder. Dus waarom gaf de ontvanger ervan hem zo’n speciale plaats op de schoorsteenmantel, belde ze uit Frankrijk op en praatte ze erover met andere familieleden? Kwam het omdat deze brief uit mijn hart kwam, was het omdat ik zo intensief had nagedacht over troost en dat ik met de brief werkelijk troost wilde bieden? Had de ontvanger dit gevoeld? Had de brief troost met zich meegedragen?

De dag dat ik deze brief schreef is me sindsdien bijgebleven, niet vanwege de reacties van anderen, maar omdat ik me rijker voelde door de zoektocht naar de betekenis van troost en ik me dichter bij de essentie van deze kwaliteit voelde.

Zal deze zoektocht naar verbinding met hogere en fijnere dingen, naar goede karakteristieken en kwaliteiten misschien deel zijn van levenskunst?

Hoe ga ik om met mijn leven? Hoe verrijk ik het bewust? Hoe integreer ik schoonheid, bewustzijn en mededogen, zorgzaamheid en respect in mijn leven? Ben ik al rijk door het feit dat ik elke ochtend een nieuwe dag krijg? Of beschouw ik het als vanzelfsprekend en doet het me niets? Hoe staat het met mijn dankbaarheid? Ben ik dankbaar voor het feit dat mij leven gegeven is en dat het elke dag doorgaat? Neem ik bewust de tijd voor speciale momenten, door bijvoorbeeld een paar minuten naar een dauwdruppel of de bewegingen van een vlinder te kijken? Als het waar is dat alles met elkaar verbonden is, wat hebben deze dingen dan met mijn leven te maken? Hoe denk ik over de wonderbaarlijke harmonie van de schepping, waar structuren zich telkens herhalen, met mathematische precisie? En zo zijn er nog veel meer van dit soort vragen.

We kunnen talloze mogelijkheden benutten om meer kwaliteiten deel uit te laten maken van het leven. Zoals een muntje achterlaten op een kinderspeelplaats zodat een kind het kan vinden. Een klein muntje is veel voor een kind en het zal er blij mee zijn – en dat maakt dat er wat meer blijheid in de wereld is. Als je bijvoorbeeld meer vreugde in je leven wilt, waarom begin je de dag dan niet met een klein vreugdedansje als welkom voor de nieuwe dag? Kijk wat er gebeurt als jij het uitprobeert. Of je kunt proberen naar ieder waar je mee omgaat te kijken alsof je hem voor het eerst ziet, niet vooringenomen, maar met nieuwe ogen. En je kunt blij zijn over de uniekheid van die ander, want wat voor wereld zou dit zijn als we allemaal hetzelfde waren?

Wat levenskunst betreft lijkt het mij belangrijk om open te staan voor nieuwe dingen, om niet blasé van mijn leven en mijn omgeving te zijn, maar deze te zien als een mogelijkheid voor ontdekking, nieuwe observaties en inzichten. Uiteindelijk is het de kunst hoe ik het leven leef en hoe ik mijn eigen schilderij van het leven maak.

top of page
Copyright © 2001-2019 De Template Stichting, alle rechten voorbehouden.

Deze pagina is geprint d.d. zondag, 17 november 2019
van http://www.templatenetwork.org/topaz/15/nl/06.html

Uw aanmeldingen, brieven, vragen en adreswijzigingen kunt u sturen naar:

Template Stichting
T.a.v. Topaz
Wassenaarseweg 75/210
2223 LA  KATWIJK (ZH)
 
Telefoon: 071 - 514 0152
Telefax: 071 - 514 4382
E-mail: topaz@template.nl
Website: www.template.nl